Altın mı Fon mu?

Fiziksel altın, kuyumcudan aldığın ya da bankadan çektiğin gerçek altın. Elinde tutabilir, görebilir, istersen takı olarak da kullanabilirsin. Altın fonu ise, bir fon yöneticisinin senin paran ile altın piyasasında işlem yaptığı bir yatırım aracı. Sen aslında bir fon payı satın alıyorsun, fiziksel altın almıyorsun. Fiziksel altında mülkiyet tamamen sende, altın fondaysa bir portföyün küçük bir parçasına sahipsin. Fiziksel altını istediğin zaman alıp satabilirsin, ama bir yerde saklamak zorundasın. Altın fonunda ise saklama derdi yok, her şey dijital ortamda.

Fiziksel altın aldığında işçilik ücreti ödersin (özellikle takı formundaysa bu oran %10-20'ye kadar çıkabilir). Gram altında işçilik daha düşük ama yine de var. Satarken de alış-satış fiyatı arasında fark (spread) var - genelde %2-5 civarı. Bir de saklama maliyeti var: ya evinde kasada tutacaksın (hırsızlık riski), ya bankada kiralık kasada (yıllık 500-2000 TL arası ücret). Altın fonunda ise işçilik yok, ama yıllık yönetim ücreti var (genelde %1-2 arası). Bir de alım-satımda banka ya da aracı kuruma komisyon ödersin (%0,1-0,5 civarı). Kısa vadede fiziksel altın daha maliyetli, uzun vadede ise yönetim ücretleri birikebilir.

Fiziksel altını paraya çevirmek için kuyumcuya ya da bankaya gitmen gerekir. Aynı gün nakde çevirebilirsin ama satış fiyatı genelde alış fiyatından %2-5 daha düşük olur. Gram altın daha kolay satılır, takı altınını satarken işçilik kaybedersin. Altın fonunu ise internet ya da mobil uygulama üzerinden saniyeler içinde satabilirsin. Para 1-2 iş günü içinde hesabına geçer. Acil paraya ihtiyacın varsa altın fonu çok daha pratik. Ama dikkat: piyasa kapandığında (hafta sonu, tatil günleri) işlem yapamazsın. Fiziksel altını ise istediğin zaman bir kuyumcuya götürebilirsin, ama tabii o sırada açık bir yer bulman gerekir.

Her ikisi de altın fiyatına bağlı, yani piyasa riski aynı. Altın fiyatı düşerse ikisinde de zarar edersin. Ama fiziksel altında ekstra riskler var: hırsızlık, kaybolma, yangın gibi. Evde saklıyorsan sigortalaman önemli. Altın fondaysa bu riskler yok çünkü fiziksel bir şey saklamıyorsun. Öte yandan altın fonu bir finansal kurum tarafından yönetiliyor - teorik olarak o kurum batarsa (çok düşük ihtimal ama mümkün) sorun yaşayabilirsin. Türkiye'de altın fonları SPK (Sermaye Piyasası Kurulu) denetimine tabi ve ayrı hesaplarda tutuluyor, yani nispeten güvenli. Fiziksel altında devlet garantisi yok ama altın her zaman altındır, kimse senin elinden alamaz.

Her ikisi de altın fiyatının yükselmesinden kazanır. Tarihsel olarak altın, enflasyona karşı değer koruma aracı olarak görülür. Ama dikkat: altın faiz getirmez, temettü ödemez. Sadece fiyat artışından kazanırsın. Fiziksel altında işçilik ve spread nedeniyle başlangıçta %5-10 kayıpla başlarsın, bu yüzden altın fiyatının önce bu kaybı kapatması gerekir. Altın fondaysa yönetim ücretleri her yıl getirinden düşer. Örneğin altın %10 yükselirse, sen %8-9 civarı kazanırsın. Uzun vadede (5-10 yıl) her ikisi de benzer getiri sağlar, ama kısa vadede maliyetler önemli. Kesin getiri beklentisiyle yaklaşma - altın fiyatı dalgalıdır, yıllar yılı aynı seviyede kalabilir ya da düşebilir.